Khám tiền thai kỳ giúp đánh giá sức khỏe của hai vợ chồng trước khi có con. Qua buổi khám, bác sĩ có thể phát hiện bệnh nền, rà soát thuốc đang dùng, đánh giá nguy cơ di truyền và tư vấn dinh dưỡng phù hợp. Đây là bước chuẩn bị chủ động, nhưng không đồng nghĩa mọi người đều phải thực hiện cùng một gói xét nghiệm.
Khám tiền thai kỳ là gì?
Khám tiền thai kỳ là quá trình kiểm tra và tư vấn sức khỏe trước khi thụ thai.
Nhiều người quen gọi đây là “khám tiền sản trước khi mang thai”. Tuy nhiên, khám tiền thai kỳ là cách gọi chính xác hơn vì việc thăm khám diễn ra trước khi có thai.
Nội dung buổi khám thường tập trung vào:
- Sức khỏe tổng quát.
- Sức khỏe sinh sản.
- Bệnh đang mắc và thuốc đang dùng.
- Tiền sử mang thai, sinh con hoặc sảy thai.
- Bệnh di truyền trong gia đình.
- Dinh dưỡng và cân nặng.
- Lịch tiêm chủng.
- Sức khỏe tinh thần.
- Thói quen sinh hoạt của hai vợ chồng.
CDC khuyến nghị người chuẩn bị mang thai trao đổi với bác sĩ về bệnh sử, thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin, thực phẩm bổ sung, vaccine và lối sống.
Vì sao nên khám trước khi mang thai?
Những tuần đầu thai kỳ là giai đoạn quan trọng đối với quá trình hình thành các cơ quan của thai nhi. Trong thời gian này, nhiều phụ nữ vẫn chưa biết mình đã mang thai.
Khám sớm giúp người mẹ có thời gian:
- Kiểm soát bệnh mạn tính.
- Điều chỉnh thuốc chưa phù hợp với thai kỳ.
- Phát hiện thiếu máu hoặc thiếu vi chất khi có nguy cơ.
- Đánh giá nguy cơ bệnh di truyền.
- Điều trị một số bệnh nhiễm trùng.
- Hoàn tất vaccine cần tiêm trước khi mang thai.
- Điều chỉnh dinh dưỡng, cân nặng và vận động.
- Chuẩn bị tâm lý cho việc có con.
Nếu người mẹ mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, động kinh hoặc rối loạn tâm thần, việc kiểm soát bệnh trước khi thụ thai đặc biệt quan trọng.
Người bệnh không nên tự ngừng thuốc. Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích, nguy cơ và lựa chọn phương án phù hợp hơn nếu cần.
Nên khám tiền thai kỳ trước bao lâu?
Hai vợ chồng có thể đi khám khoảng ba tháng trước thời điểm dự định có thai.
Nên chuẩn bị sớm hơn nếu:
- Người vợ có bệnh mạn tính.
- Đang sử dụng thuốc điều trị dài ngày.
- Từng sảy thai hoặc có thai kỳ nguy cơ cao.
- Gia đình có người mắc bệnh di truyền.
- Cần hoàn tất nhiều mũi vaccine.
- Người vợ từ 35 tuổi trở lên.
- Hai vợ chồng từng gặp khó khăn trong việc có con.
Không cần đợi đến lúc đã “thả” mới đi khám. Việc khám sớm giúp vợ chồng có đủ thời gian điều chỉnh những vấn đề có thể can thiệp.
Khám tiền thai kỳ gồm những gì?
Đánh giá bệnh sử
Bác sĩ thường hỏi về:
- Bệnh đang mắc hoặc từng điều trị.
- Tiền sử phẫu thuật.
- Dị ứng thuốc và vaccine.
- Chu kỳ kinh nguyệt.
- Tiền sử mang thai và sinh con.
- Các lần sảy thai hoặc thai lưu.
- Tiền sử hiếm muộn.
- Bệnh di truyền trong gia đình hai bên.
- Môi trường làm việc có hóa chất hoặc bức xạ.
- Kế hoạch đi du lịch.
Người đi khám nên cung cấp thông tin đầy đủ, kể cả các thuốc hoặc thực phẩm bổ sung mua không cần đơn.
Đánh giá cân nặng và huyết áp
Bác sĩ có thể kiểm tra chiều cao, cân nặng, huyết áp và một số chỉ số sức khỏe cơ bản.
Nếu đang thiếu cân, thừa cân hoặc béo phì, người mẹ sẽ được tư vấn điều chỉnh theo hướng an toàn. Không nên giảm cân cấp tốc hoặc ăn kiêng quá mức trước khi mang thai.
Rà soát thuốc đang sử dụng
Hãy chuẩn bị danh sách tất cả sản phẩm đang dùng:
- Thuốc điều trị bệnh.
- Thuốc giảm đau và thuốc cảm.
- Vitamin tổng hợp.
- Thuốc Đông y.
- Thảo dược.
- Sản phẩm giảm cân.
- Thực phẩm hỗ trợ sinh sản.
Không phải sản phẩm “tự nhiên” nào cũng an toàn cho thai kỳ. Đồng thời, không tự ý ngừng thuốc điều trị bệnh nền khi chưa hỏi bác sĩ.
Kiểm tra sức khỏe phụ khoa
Tùy triệu chứng và bệnh sử, bác sĩ có thể đánh giá:
- Kinh nguyệt không đều hoặc vô kinh.
- Đau bụng kinh bất thường.
- Đau khi quan hệ.
- Khí hư, ngứa hoặc viêm tái diễn.
- Tiền sử u xơ tử cung.
- Lạc nội mạc tử cung.
- Phẫu thuật vùng chậu.
- Bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Không phải người đi khám tiền thai kỳ nào cũng cần siêu âm, xét nghiệm dự trữ buồng trứng hoặc xét nghiệm nội tiết sinh sản.
Các xét nghiệm có thể được chỉ định
Xét nghiệm cần được lựa chọn theo tuổi, bệnh sử, triệu chứng và yếu tố nguy cơ. Không có một gói cố định phù hợp với tất cả mọi người.
Công thức máu và dự trữ sắt
Công thức máu có thể giúp phát hiện thiếu máu và một số bất thường về tế bào máu. Nếu nghi ngờ thiếu sắt, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ferritin hoặc các chỉ số liên quan.
Không nên tự uống sắt liều cao chỉ vì cảm thấy mệt. Mệt mỏi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Đường huyết
Việc kiểm tra đường huyết có thể được cân nhắc nếu người chuẩn bị mang thai:
- Đã mắc đái tháo đường.
- Có tiền sử đái tháo đường thai kỳ.
- Thừa cân hoặc béo phì.
- Mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
- Có người thân mắc đái tháo đường.
- Có các yếu tố nguy cơ khác.
Người đã mắc đái tháo đường cần kiểm soát đường huyết trước khi thụ thai theo hướng dẫn chuyên khoa.
Chức năng tuyến giáp
Xét nghiệm TSH hoặc hormone tuyến giáp có thể được chỉ định khi có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ.
ACOG cho biết chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị sàng lọc bệnh tuyến giáp dưới lâm sàng cho tất cả phụ nữ. Việc xét nghiệm nên dựa trên nguy cơ như tiền sử bệnh tuyến giáp, mất thai, hiếm muộn, bệnh tự miễn hoặc triệu chứng nghi ngờ. www.acog.org
Sàng lọc bệnh truyền nhiễm
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra:
- Viêm gan B.
- Viêm gan C.
- HIV.
- Giang mai.
- Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Nếu phát hiện bệnh, cả hai vợ chồng cần được tư vấn điều trị và phòng lây truyền phù hợp.
Sàng lọc người mang gen bệnh
Sàng lọc người mang gen có thể được thực hiện trước hoặc trong thai kỳ. Làm trước khi mang thai giúp cặp đôi có thêm thời gian tìm hiểu kết quả và nhận tư vấn.
Một số bệnh có thể được xem xét gồm:
- Thalassemia.
- Teo cơ tủy.
- Xơ nang.
- Bệnh di truyền liên quan đến tiền sử gia đình.
Nếu một người được xác định mang gen bệnh, người còn lại có thể cần xét nghiệm và tư vấn di truyền. Kết quả âm tính cũng không loại bỏ hoàn toàn mọi nguy cơ. www.acog.org
Người chồng có cần khám không?
Có. Chuẩn bị mang thai là kế hoạch của cả hai người.
Tùy tiền sử, người chồng có thể được tư vấn:
- Khám sức khỏe tổng quát.
- Kiểm tra bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Điều chỉnh thuốc và lối sống.
- Ngừng hút thuốc, hạn chế rượu bia.
- Kiểm soát cân nặng.
- Khám nam khoa nếu có dấu hiệu bất thường.
- Làm tinh dịch đồ khi có chỉ định.
Không nên mặc định việc chưa có thai là vấn đề của người vợ.
Trước khi đi khám cần chuẩn bị gì?
Nên mang theo:
- Hồ sơ khám và điều trị cũ.
- Danh sách thuốc đang sử dụng.
- Sổ tiêm chủng.
- Kết quả xét nghiệm gần đây.
- Thông tin chu kỳ kinh nguyệt.
- Tiền sử mang thai và sinh con.
- Thông tin bệnh di truyền trong gia đình.
- Thời điểm dự định có thai.
- Danh sách câu hỏi muốn trao đổi.
Việc cần làm sau khi khám
Sau buổi khám, hai vợ chồng có thể được hướng dẫn:
- Điều trị hoặc kiểm soát bệnh nền.
- Điều chỉnh thuốc đang sử dụng.
- Hoàn tất vaccine còn thiếu.
- Bổ sung axit folic.
- Điều chỉnh chế độ ăn và vận động.
- Ngừng hút thuốc và tránh rượu bia.
- Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt.
- Tái khám theo lịch hẹn.
Phần lớn phụ nữ có khả năng mang thai được khuyến nghị bổ sung 400 microgam axit folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất một tháng trước khi thụ thai. Người có nguy cơ cao có thể cần liều khác theo chỉ định.
Câu hỏi thường gặp
Khám tiền thai kỳ có bắt buộc không?
Không phải thủ tục bắt buộc, nhưng đây là bước chuẩn bị có ích, đặc biệt với người có bệnh nền, sử dụng thuốc dài ngày hoặc từng gặp biến chứng thai kỳ.
Khám tiền thai kỳ có phát hiện được vô sinh không?
Không phải mọi buổi khám tiền thai kỳ đều là khám hiếm muộn. Khả năng sinh sản chỉ được đánh giá chuyên sâu khi có chỉ định dựa trên tuổi, bệnh sử và thời gian hai vợ chồng đã cố gắng có thai.
Có cần xét nghiệm tất cả vitamin và khoáng chất không?
Không. Xét nghiệm cần dựa trên triệu chứng, chế độ ăn, bệnh lý và nguy cơ thiếu chất. Thực hiện quá nhiều xét nghiệm không cần thiết có thể gây tốn kém và tạo kết quả khó diễn giải.
Kết luận về khám tiền sản
Khám tiền thai kỳ giúp hai vợ chồng hiểu rõ tình trạng sức khỏe trước khi có con. Buổi khám nên tập trung vào bệnh sử, thuốc đang dùng, dinh dưỡng, vaccine và các nguy cơ riêng của từng người. Không nên tự mua gói xét nghiệm quá rộng hoặc tự dùng nhiều loại vi chất khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Tham khảo thêm bài viết đề xuất:
- Tiêm phòng trước khi mang thai
.jpg)
