Cách lấy đờm cho bé tại nhà an toàn, đúng cách cha mẹ cần biết.
Khi bé ho có đờm, khò khè hoặc nhiều dịch mũi, cha mẹ thường muốn tìm cách lấy đờm cho bé để con dễ chịu hơn. Tuy nhiên, đờm có thể nằm ở nhiều vị trí và không phải trường hợp nào cũng cần hút hoặc vỗ rung. Đặc biệt, cha mẹ không nên cố lấy sạch đờm bằng cách đưa dụng cụ sâu vào mũi họng. Hiểu đúng nguyên nhân, vị trí dịch tiết và dấu hiệu bất thường sẽ giúp chăm sóc bé an toàn hơn tại nhà.
Lấy đờm cho bé là gì?
“Lấy đờm cho bé” là cách gọi phổ biến của cha mẹ khi muốn loại bỏ hoặc hỗ trợ trẻ tống dịch tiết ra khỏi đường hô hấp. Tuy nhiên, tùy vị trí của dịch mà cách xử lý sẽ khác nhau. Dịch ở mũi không được xử lý giống dịch nằm sâu trong đường thở.
Đờm của bé nằm ở đâu?
Dịch tiết có thể xuất hiện ở:
- Mũi.
- Vùng mũi họng.
- Đường hô hấp dưới.
Nếu dịch chủ yếu nằm ở mũi, trẻ có thể khụt khịt, nghẹt mũi và khó bú. Trường hợp này thường tập trung vào việc giúp mũi thông thoáng.
Nếu dịch nằm sâu hơn trong đường hô hấp, trẻ có thể ho hoặc xuất hiện những âm thanh hô hấp bất thường. Việc xác định nguyên nhân lúc này quan trọng hơn việc cố gắng “lấy đờm” ra ngoài.
Bé khò khè có phải do nhiều đờm không?
.jpg)
- Không phải lúc nào cũng vậy.
- Cha mẹ thường gọi nhiều loại tiếng thở của trẻ là “khò khè có đờm”.
- Trong thực tế, âm thanh có thể xuất phát từ mũi, họng hoặc đường thở phía dưới.
- Vì vậy, nghe thấy tiếng khò khè không phải là căn cứ để tự hút đờm sâu hoặc vỗ rung cho bé.
- Nếu trẻ khò khè kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm khó thở, cha mẹ nên đưa bé đi khám để xác định nguyên nhân.
Cách lấy đờm cho bé tại nhà như thế nào?
Với những trường hợp nhẹ, mục tiêu chăm sóc tại nhà là giúp đường hô hấp trên thông thoáng và tạo điều kiện để cơ thể trẻ tự xử lý dịch tiết. Cha mẹ không cần cố lấy toàn bộ đờm nhìn thấy hoặc nghe thấy.
Làm thông thoáng dịch mũi cho bé
Nếu bé có nhiều dịch ở mũi, cha mẹ có thể vệ sinh mũi bằng phương pháp phù hợp với độ tuổi.
Một số nguyên tắc cần nhớ:
- Rửa tay trước khi chăm sóc bé.
- Làm mềm dịch mũi khi cần.
- Chỉ loại bỏ dịch ở vị trí có thể tiếp cận an toàn.
- Sử dụng dụng cụ phù hợp với trẻ.
- Vệ sinh dụng cụ sau khi sử dụng.
Nếu bé nghẹt mũi ảnh hưởng đến bú, làm thông thoáng mũi trước cữ bú có thể giúp trẻ dễ chịu hơn.
Không nên hút mũi liên tục chỉ với mục tiêu làm mũi “thật sạch”. Thao tác quá nhiều có thể gây kích ứng niêm mạc.
Có nên hút đờm trong họng cho bé tại nhà?
- Cha mẹ không nên tự đưa ống hút hoặc dụng cụ sâu vào họng của trẻ.
- Thao tác không đúng có thể làm trẻ đau, nôn, chảy máu hoặc gây tổn thương niêm mạc.
- Nếu bé có nhiều dịch tiết sâu và không tự tống ra được, trẻ cần được đánh giá để xác định có thật sự cần hút dịch hay một biện pháp hỗ trợ khác hay không.
- Riêng với trẻ còn rất nhỏ, cha mẹ nên đọc thêm bài cách lấy đờm trong họng trẻ sơ sinh.
- Đây là nhóm cần thận trọng hơn và không nên áp dụng máy móc hướng dẫn dành cho trẻ lớn.
Có nên dùng miệng hút đờm cho bé?
- Không nên hút trực tiếp bằng miệng.
- Khoang miệng người lớn có nhiều vi sinh vật.
- Việc tiếp xúc trực tiếp có thể làm tăng nguy cơ truyền vi sinh vật sang trẻ.
- Nếu cần lấy dịch mũi, nên sử dụng dụng cụ phù hợp và thực hiện đúng cách.
Cách lấy đờm nhớt cho bé khi trẻ ho có đờm
Khi bé ho và nghe nhiều tiếng dịch, cha mẹ thường nghĩ phải lấy được đờm ra ngoài thì trẻ mới khỏi. Thực tế, ho là một trong những cơ chế tự nhiên giúp cơ thể làm sạch đường thở.
.jpg)
Có cần lấy hết đờm nhớt ra khỏi bé không?
Không.
Đường hô hấp luôn sản xuất một lượng dịch nhất định để bảo vệ niêm mạc. Khi bị viêm hoặc kích thích, lượng dịch có thể tăng lên.
Mục tiêu chăm sóc không phải là “lấy sạch 100% đờm nhớt”, mà là:
- Giúp trẻ thở thuận lợi.
- Giữ đường hô hấp trên thông thoáng.
- Hỗ trợ trẻ tống dịch khi phù hợp.
- Theo dõi diễn tiến của bệnh.
- Nhận biết sớm dấu hiệu cần khám.
Sau khi ho, trẻ nhỏ đôi khi nuốt dịch thay vì khạc ra như người lớn. Vì vậy, không nhìn thấy đờm thoát ra khỏi miệng không có nghĩa là trẻ không xử lý được dịch tiết.
Có nên vỗ lưng để bé long đờm?
- Vỗ rung và hút đờm là hai kỹ thuật khác nhau.
- Trong một số tình trạng phù hợp, kỹ thuật hỗ trợ đường hô hấp có thể giúp dịch tiết di chuyển thuận lợi hơn.
- Tuy nhiên, không phải trẻ ho có đờm nào cũng cần vỗ rung.
- Cha mẹ cũng không nên dùng lực mạnh để cố “đánh bật” đờm.
Nếu muốn tìm hiểu kỹ thuật này, cha mẹ có thể xem hướng dẫn cách vỗ long đờm cho bé để hiểu trường hợp nào phù hợp và những thao tác cần tránh.
Những cách lấy đờm cho bé cha mẹ không nên tự thực hiện
Tâm lý muốn giúp con hết đờm càng nhanh càng tốt có thể khiến cha mẹ thử nhiều phương pháp cùng lúc. Một số thao tác không những không cần thiết mà còn có thể khiến trẻ khó chịu hoặc bị tổn thương.
Không móc họng để lấy đờm
Cha mẹ không nên đưa:
- Ngón tay.
- Tăm bông.
- Que tự chế.
- Vật cứng.
- Dụng cụ không dành cho đường hô hấp.
vào sâu trong họng trẻ.
Móc họng có thể kích thích trẻ nôn và gây tổn thương niêm mạc.
Nếu trẻ đang nghẹn dị vật, đây là một tình huống khác. Cha mẹ cần thực hiện sơ cứu phù hợp và tìm trợ giúp y tế thay vì cố móc họng một cách mù quáng.
Không hút đờm quá sâu hoặc quá thường xuyên
- Hút nhiều không đồng nghĩa trẻ sẽ nhanh khỏi hơn.
- Nếu thao tác không đúng hoặc thực hiện quá thường xuyên, niêm mạc mũi của trẻ có thể bị kích thích và tổn thương.
- Cha mẹ chỉ nên xử lý lượng dịch ảnh hưởng đến khả năng thở hoặc bú bằng phương pháp phù hợp đã được hướng dẫn.
Không tự dùng thuốc long đờm cho bé
- Không nên tự mua thuốc ho, thuốc long đờm hoặc các loại thuốc điều trị hô hấp cho trẻ chỉ dựa vào triệu chứng “có đờm”.
- Độ tuổi của trẻ, nguyên nhân gây ho và các triệu chứng đi kèm đều ảnh hưởng đến lựa chọn điều trị.
- Đặc biệt với trẻ nhỏ, thuốc nên được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn.
Không dùng mẹo dân gian thay cho việc đánh giá tình trạng trẻ
- Một số mẹo có thể khiến cha mẹ cảm thấy trẻ dễ chịu tạm thời nhưng không giải quyết nguyên nhân gây tăng dịch tiết.
- Nếu trẻ có biểu hiện bất thường hoặc triệu chứng kéo dài, không nên trì hoãn việc thăm khám để tiếp tục thử nhiều cách lấy đờm tại nhà.
Tham khảo thêm: Dịch vụ chăm sóc mẹ và bé sau sinh
Khi nào có thể chăm sóc bé có đờm tại nhà?
Không phải bé có đờm nào cũng cần đến bệnh viện ngay. Cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi tại nhà trong những trường hợp nhẹ, miễn là tình trạng chung của trẻ vẫn ổn định.
Có thể tiếp tục theo dõi khi bé vẫn ổn định
Cha mẹ cần quan sát tổng thể thay vì chỉ nghe tiếng đờm.
Có thể tiếp tục chăm sóc và theo dõi khi:
- Bé tỉnh táo.
- Thở bình thường.
- Không tím tái.
- Vẫn bú hoặc ăn được.
- Không có biểu hiện kiệt sức.
- Dịch tiết không gây cản trở hô hấp rõ rệt.
Cha mẹ có thể duy trì vệ sinh mũi phù hợp, cho trẻ uống đủ nước nếu độ tuổi cho phép và tiếp tục theo dõi diễn tiến.
Với trẻ đang bú mẹ, tiếp tục cho trẻ bú phù hợp cũng giúp đảm bảo lượng dịch cần thiết cho cơ thể.
Theo dõi sau khi lấy dịch mũi cho bé
Sau khi vệ sinh hoặc lấy dịch mũi, hãy quan sát xem trẻ có:
- Thở dễ hơn không.
- Bú tốt hơn không.
- Ít khó chịu hơn không.
- Xuất hiện chảy máu mũi không.
- Có dấu hiệu hô hấp bất thường không.
Nếu phải hút dịch liên tục nhưng trẻ vẫn khó thở hoặc khó bú, vấn đề có thể không chỉ nằm ở dịch mũi.
Tham khảo thêm: Dịch vụ thông tắc tia sữa tại nhà
Khi nào bé có đờm cần được đưa đi khám?
Đây là phần quan trọng hơn cả việc lựa chọn phương pháp lấy đờm. Trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh khi mắc bệnh đường hô hấp, vì vậy cha mẹ cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo.
Dấu hiệu bé đang khó thở
Cần đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện những biểu hiện như:
- Thở khó.
- Thở nhanh bất thường.
- Co lõm lồng ngực.
- Cánh mũi phập phồng.
- Tím môi hoặc quanh miệng.
- Có cơn ngừng thở.
- Tiếng thở bất thường tăng lên.
Nếu trẻ đang khó thở rõ rệt, không nên tiếp tục mất thời gian để cố lấy đờm tại nhà.
Dấu hiệu toàn thân cần chú ý
Ngoài nhịp thở, cha mẹ cần quan sát cả tình trạng chung.
Nên đưa bé đi khám nếu trẻ:
- Bú kém hoặc bỏ bú.
- Lừ đừ.
- Khó đánh thức.
- Nôn nhiều.
- Tiểu ít.
- Sốt hoặc có thân nhiệt bất thường.
- Tình trạng ngày càng xấu.
Với trẻ sơ sinh, ngưỡng đưa trẻ đi khám cần thận trọng hơn vì bé còn nhỏ và khả năng bù trừ kém hơn trẻ lớn.
Tham khảo thêm: Khóa học chăm sóc mẹ và bé sau sinh
Khi nào cần hỗ trợ lấy đờm cho bé tại nhà?
Một số gia đình tìm kiếm lấy đờm cho bé tại nhà vì trẻ còn nhỏ, khó di chuyển hoặc cha mẹ chưa biết cách chăm sóc đường hô hấp. Trong trường hợp này, điều quan trọng là xác định đúng phạm vi hỗ trợ tại nhà.
Khi nào cha mẹ nên nhờ người có chuyên môn?
- Cha mẹ có thể cần hướng dẫn trực tiếp khi:
- Chưa biết cách vệ sinh mũi phù hợp.
- Không biết tiếng dịch xuất phát từ đâu.
- Trẻ thường xuyên có nhiều dịch tiết.
- Đã được bác sĩ hướng dẫn hỗ trợ đường hô hấp nhưng gia đình chưa thực hiện thành thạo.
- Cần được hướng dẫn theo dõi trẻ sau khi chăm sóc.
Người hỗ trợ cũng cần nhận biết trường hợp vượt quá phạm vi chăm sóc tại nhà để khuyến nghị gia đình đưa trẻ đi khám.
Dịch vụ vỗ rung long đờm có thay thế bác sĩ không?
Không.
Nếu tình trạng của trẻ phù hợp và gia đình có nhu cầu, có thể tham khảo dịch vụ vỗ rung long đờm cho bé tại nhà của Ngọc Thảo Mom Baby Care.
Tuy nhiên, đây là dịch vụ hỗ trợ chăm sóc, không phải dịch vụ khám, chẩn đoán hoặc điều trị bệnh.
Khi trẻ có dấu hiệu khó thở, tím tái, lừ đừ, bú rất kém hoặc diễn tiến bất thường, gia đình cần ưu tiên cơ sở y tế.
Câu hỏi thường gặp về lấy đờm cho bé
Cùng một biểu hiện “có đờm” nhưng cách xử lý có thể khác nhau tùy độ tuổi, vị trí dịch và tình trạng của trẻ. Một số câu hỏi dưới đây sẽ giúp cha mẹ tránh những nhầm lẫn thường gặp.
Bé nuốt đờm có sao không?
Trẻ nhỏ chưa biết khạc đờm như người lớn nên có thể nuốt dịch sau khi ho.
Cha mẹ không cần cố móc họng để lấy phần dịch này. Điều cần quan sát là khả năng thở, bú và tình trạng chung của trẻ.
Bé có đờm nhưng không ho có cần lấy ra không?
Không nhất thiết.
Âm thanh cha mẹ nghe thấy có thể đến từ dịch mũi hoặc vùng họng. Nếu bé vẫn thở và ăn bú bình thường, có thể theo dõi và giữ mũi thông thoáng khi cần.
Nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, nên đưa trẻ đi khám.
Bao lâu nên hút đờm cho bé một lần?
Không có tần suất cố định áp dụng cho mọi trẻ.
Không nên hút theo lịch chỉ vì “đến giờ”. Việc loại bỏ dịch cần dựa trên tình trạng thực tế và phương pháp được hướng dẫn.
Lấy đờm cho bé tại nhà có an toàn không?
Những thao tác chăm sóc đường hô hấp trên đơn giản có thể thực hiện tại nhà khi cha mẹ đã được hướng dẫn đúng.
Ngược lại, hút sâu đường thở, đưa dụng cụ vào họng hoặc áp dụng kỹ thuật chuyên môn không phù hợp không nên tự thực hiện.
Tham khảo thêm: Dịch vụ tắm bé tại nhà
Kết luận
Cách lấy đờm cho bé an toàn không có nghĩa là phải hút hoặc lấy sạch toàn bộ dịch tiết. Cha mẹ nên xác định dịch nằm ở đâu, giữ đường hô hấp trên thông thoáng khi cần và tạo điều kiện để cơ thể trẻ tự tống dịch.
Khi lấy đờm cho bé tại nhà, không nên móc họng, hút sâu, hút quá thường xuyên hoặc tự dùng thuốc long đờm. Đặc biệt, nếu trẻ khó thở, tím tái, bú kém, lừ đừ hoặc có biểu hiện bất thường, cần đưa bé đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục xử lý tại nhà.
